Home Persian Gems Calendar Ask Dr. Elahi Persian Quotation Shopping Search
 

آشنايي با دکتر الهي

     شهر ملبورن بار ديگر افتخار دارد كه ميزبان دانشمند و فيلسوف برجسته و وارسته آقاي دكتر الهي قمشه اي باشد . عليرغم فعاليتهاي بسيار ، برنامه روزانه پر تحرك و طبيعت خستگي ناپذير ايشان و به رشته تحرير در آوردن بسياري كتابها و مقالات و ايراد سخنراني هاي متعدد در نقاط مختلف دنيا  به نظر مي رسد كه در اين دنياي پر هياهو كه سرشار از اطلاعات اغلب بيهوده و با تاريخ مصرف يكي دو روزه است ، هنوز بسياري از مشتاقان ادب و فرهنگ نداي دروني استاد قمشه اي را بگوش جان نشنيده اند. چنين روزهايي كه ايشان شخصا در ملبورن در ميان ما هستند مي توانند روزهايي تاريخي براي ما بوده و چنانچه از آنها استفاده مناسب نمائيم شايد زندگي خود را 180 درجه چرخانده و قدمي به شناخت بيشتر خود برداشته و به آنچه براي ما شادي و خوشبختي واقعي مي آورد نزديك تر شويم .

از ديدگاه دكتر قمشه اي امور دنيوي و روزمره زندگي از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و بخش گيرا و انكار ناپذيري از حيات انسان بر روي كره خاك را تشكيل مي دهد . او مي گويد مقصود عارفان از "دنيا " تنها فراموشي خداوند و ارزشهاي معنوي الهي است و به گفته مولانا :

چيست دنيا ، از خدا غافل شدن

ني قماش و خانه و فرزند و زن

اما خوشتر آنكه لحظاتي چند از نگراني اينكه وقت ندارم و ملال كارهاي روزمره و اخبار مضطرب كننده جنگ و تنش و حوادث و اينكه بالاخره اوضاع فلوجه در عراق و موضع مارك ليتهام در مقابل جان هاورد  و اينكه جورج بوش به توني بلير چه گفته ، قيمت بورس سهام و يا اينكه  بالاخره ديويد بكهم با چند زن مدل و غيره ارتباط داشته و . . . براحتي  بگذريم و با خيالي آسوده و فكري متمركز با استاد قمشه اي كمي بيشتر آشنا شويم . آنچه در زير مي خوانيم چكيده اي است از گفتگوهاي متعددي كه با ايشان در ملبورن داشته ايم .

 

بيوگرافي

 حسين محي الدين الهي قمشه اي فرزند چهارم استاد فقيد مهدي الهي قمشه اي و خانم طيبه تربتي در دي ماه 1318 ( ژانويه 1940 ) در تهران به دنيا آمد . تحصيلات ابتدايي ،‏ متوسطه و دانشگاهي را به ترتيب در دبستان دانش ، دبيرستان مروي و دانشكده الهيات و معارف اسلامي دانشگاه تهران تا درجه دكتري (Ph.D.In Islamic Philosophy & Theology) به پايان برد و نيز تحصيلات حوزوي و سنتي (Liberal studies)را نزد پدر و استادان ديگر دنبال كرد . پدر ايشان فيلسوف، مجتهد ، شاعر  و مترجم برجسته اي بودند و اولين و معتبرترين ترجمه فارسي قرآن از كارهاي ايشان مي باشد . دكتر قمشه اي پس از پايان تحصيلات دانشگاهي به كار تدريس در دانشگاه تهران و ساير مراكز آموزش عالي در داخل و بعدها خارج كشور پرداخت و در كنار آن به تاليف و ترجمه در زمينه عرفان و ادبيات و زيبايي شناسي مشغول شد . وي در سال 1358  قريب يكسال نيز رياست كتابخانه ملي ايران را عهده دار بود .

تحصيلات حوزوي يا سنتي يا همان Liberal studies شامل دوره كامل دروس و مباحث اسلامي مي باشد از جمله: اخلاق (Ethics) ، منطق (Logic) ، فلسفه و كلام (Theology) ، فقه اسلامي  (Islamic jurisprudence) ، زبان و ادبيات عرب ، ادبيات فارسي با تمركز بر شعراي عرفاني منجمله نظامي ، مولانا ، سعدي ، حافظ و شبستري .

ايشان داراي همسر و دو فرزند ، يك پسر و يك دختر مي باشند . همسر ايشان داراي درجه دكتري (ph.D.) در رشته علوم و صنايع غذايي بوده و استاد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و مولف و مترجم كتابها و مقالات در زمينه علوم غذايي مي باشد . دكتر قمشه اي شاغل هيچ شغل رسمي نيست و كارش بيشتر به تدريس آزاد در دانشگاهها و مراكز فرهنگي و تاليف و ترجمه كتاب گذشته و مي گذرد .

همه آموزش هاي او در ايران صورت گرفته و زبانهاي انگليسي ، عربي و فرانسه را نيز در ايران آموخته است . ساكن تهران است و سالي يكي دوبار به مدت سه تا چهار هفته براي ايراد سخنراني به خارج كشور سفر مي كند. وي در اكثر كشورهاي اروپايي ، كانادا ، امريكا ، هند ، تاجيكستان و استراليا (ملبورن ، سيدني ، بريزبين) سخنراني داشته است .

پيام آور عشق ، دكتر قمشه اي ، با خستگي ناپذيري تحسين بر انگيزش همواره پيك آشنايي ايراني و غير ايراني با فلسفه و ادبيات غني عرفاني ايران بوده و در اين راستا در دانشگاهها و مراكز علمي و فرهنگي بيشماري در ايران و خارج از ايران تدريس و سخنراني داشته كه از آن ميان مي توان تدريس فلسفه ، عرفان ، ادبيات و هنر در دانشگاه تهران و ديگر دانشگاههاي ايران و همچنين دانشگاههاي لندن ، آكسفورد ، هاروارد ، پرينستن و بركلي كاليفرنيا را نام برد .

مجموعه سخنراني هاي ايشان در Temenos Academy لندن بين سالهاي 1994 تا 1996 درباره هنر و حكمت داستانسرايي در مثنوي ، هفت داستان در زير هفت گنبد از حكيم نظامي ، عطار و قرآن نيز نمايانگر اعتبار جهاني اين فيلسوف عاشق مي باشد . 

دكتر قمشه اي همچنين با هنرهايي چون نقاشي ، موسيقي و خوشنويسي از نزديك آشنايي دارد و در زمينه نقاشي و خوشنويسي آثاري از او به نمايش گذاشته شده است . ايشان به موسيقي ارادت خاص دارد و آنرا بيش از ساير هنرها در سخنرانيهاي خود ستوده و همگان را به  آموختن آن تشويق نموده است . به قول يكي از موسيقيدانان هيچيك از سخنرانيهاي دكتر قمشه اي نيست كه در آن نكته اي درباره موسيقي نباشد .

 دكتر قمشه اي از حافظه درخشاني برخوردار است و به نظر مي رسد كه قرآن را تقريبا از حفظ دارد و با مولانا و حافظ و نظامي و فردوسي چنان است كه گويي ديوان آنها در پيش روي او گشاده شده است، بخصوص گلشن راز شيخ محمود شبستري تماما در خاطر اوست . وي همچنين در ادبيات انگليس و عرب نيز مي تواند ساعتها از حفظ ، اشعار و قطعاتي را بازگو كند .

دكتر قمشه اي اغلب روي اين نكته تاكيد دارد كه اگر جاذبه اي در سخن اوست امتيازش به سعدي و حافظ و مولانا و بزرگان شرق و غرب باز مي گردد و او تنها خود را توزيع كننده بخشي از فرهنگ جهاني در ميان وارثان آن مي داند .

دكتر قمشه اي اميدوار است كه نسل جديد با توجه به امكانات شگفت انگيز ارتباطي امروزه و با استفاده از آخرين پيشرفتهاي تكنولوژيكي بتوانند چراغ فرهنگ جهاني را روشن نگه دارند و نصيحت فردوسي را بجاي آورند كه فرمود :

به گفـــتار دانندگان راه جـوي

به گيتي بگرد و به هر كس بگوي

در بيان پيوند بين عرفان و علم و تكنولوژي نظر ايشان ، طبق سخنرانيهاي مفصلي كه در اين زمينه داشته اند ، اين است كه تكنولوژي حاكميت انسان بر ديوهاي بيروني يعني نيروهاي سركش طبيعي است و عرفان حاكميت انسان بر ديوهاي دروني مانند حرص و كبر و كينه و امثال آن است . بدين سان عرفان و تكنولوژي در هدف با هم بسيار نزديكند و مي توان و بايد در ميان غوغاي تكنولوژي عارف نيز بود.


 

جوانان 

 استاد قمشه اي معتقدند كه جوانان با ارزش ترين سرمايه هر جامعه بوده و در اين دنياي پر آشوب كه رسانه ها و مراجع گوناگون باعث بوجود آمدن پديده مضر انباشت و آلودگي اطلاعاتي گرديده اند ، ما  مي بايست با تمام نيرو به ياري آنان شتافته و راهي نو در پيش پاي آنها نهيم و صدايي و نوايي تازه به گوش آنها برسانيم تا حداقل آنان حق انتخابي ديگر نيز داشته باشند . به همين سبب استاد قمشه اي طرحي براي پرورش فكري و فرهنگي جوانان در دست تهيه دارند با عنوان سرمايه گذاري فرهنگي . اين طرح شامل خلاصه سازي كتابهاي بزرگ جهان بر مبناي قضاوت منقدان بين المللي ، ارائه مقالات و اشعار برجسته دنيا و معرفي شيوه هاي مطالعه براي كسب فرهنگ جهاني مي باشد . كتاب 365 روز با سعدي ايشان از اين گروه كتاب است كه چاپ گرديده و كتابهاي ديگر 365 روز در صحبت شكسپير ، 365 روز با ادبيات انگليس ( در قلمرو زرين ) ، 365 روز در صحبت مولانا و 365 روز در صحبت قرآن نيز در دست چاپ مي باشند . در كتاب 365 روز در صحبت قرآن علاوه بر ارائه و ترجمه و تفسير امهات ( آيات كليدي ) كتاب آسماني ، دايره وسيع تاثير قرآن بر ادب پارسي نيز به اختصار خاطر نشان خواهد شد. سخنرانيهاي وي كه از شبكه 4 تلويزيون ايران و بعضا از شبكه جام جم پخش مي گردد نيز در ميان جوانان طرفداران بسياري دارد .

 

سخنرانيهاي تلويزيوني

 استاد قمشه اي از حدود سي سال پيش يعني پس از در گذشت شادروان مهدي الهي قمشه اي تاكنون در دانشگاهها و مراكز فرهنگي و فرهنگسراها به ايراد سلسله سخنراني هايي درباره بزرگان ادب پارسي و مباحث زيبايي شناسي در هنر و فلسفه و اخلاق اجتماعي پرداخته است . سخنرانيهاي اخير ايشان ، از سال 1997 يعني حدود هفت سال است كه به صورت هفتگي از تلويزيون ايران پخش مي شود . البته چنانچه اشاره شد سخنرانيها براي تلويزيون يا مصاحبه و شركت در برنامه هاي تلويزيوني يا راديويي انجام نشده است بلكه پس از انجام سخنراني در مراكز ياد شده تلويزيون ايران اقدام به پخش بعضي از آنها مي كند .

 طبق آمار مجله سروش ، سخنرانيهاي ايشان پر بيننده ترين برنامه ها بعد از اخبار بوده و حتي از برنامه هاي ورزشي و سريال هاي تلويزيوني نيز بينندگان بيشتري دارد . از خصوصيات جالب اين سخنرانيها تنوع بينندگان است كه از نوجوانان تا سالخوردگان و از عامه مردم تا خواص را در مشاغل گوناگون و با مواضع اجتماعي و مذهبي متفاوت شامل مي شود .

 

اسلام

 استاد قمشه اي اسلام را با ديد عرفاني مي نگرد و معتقد است كه احكام ديني در همه اديان الهي از جمله اسلام بايد چنان تفسير شود كه با فطرت الهي انسان هماهنگ باشد . چنانكه در قرآن آمده است  خداوند انسان را بر فطرت خود آفريد و پيامبر فرموده است هر چه شرع بدان حكم كندعقل نيز بر همان حكم خواهد كرد .

 

زن از ديدگاه عرفاني

 او درباره خانمها نظرات خاص عرفاني دارد از جمله اينكه زن در مقام معشوقي قرار دارد و مظهر معشوقيت و محبوبيت خداوند در روي زمين است . به همين سبب در ادب تغزلي عرفاني پارسي همه جا معشوق مطلق كه خداست در صورت زن وصف مي شود و مقصود از دخترپادشاه چين و بت چيني يا دختر چيني جلوه و جمال الهي است .

گــيرم كه نبيني رخ آن دختر چيني

از گردش او گردش اين پرده نبيني ؟

 

تاليفات و مقالات و سخنرانيها

حاصل كار و تلاش خستگي ناپذير استاد قمشه اي تاكنون مجموعه با ارزشي از صدها كتاب و مقاله و سخنراني  بصورت صوتي و تصويري مي باشد . براي فهرست كامل اين مجموعه پر ارزش به وب سايت ايشان www.drelahighomshei.com رجوع نمائيد . در ضمن دكتر قمشه اي وعده داده اند كه پيش از بازگشت به ايران از استراليا فهرست يكصد جلد كتاب ممتاز جهان را در اختيار كانون ايرانيان ويكتوريا قرار دهند . اين ليست بزودي روي وب سايت كانون www.iranian-vic.org.au و همچنين وب سايت ايشان در اختيار همگان قرار خواهد گرفت .

 

تهاجم غير فرهنگي

تفكر جهاني استاد قمشه اي نشئت از اين اعتقاد مي گيرد كه "تهاجم فرهنگي" مشكل شرق نيست بلكه " تهاجم غير فرهنگي" است كه مشكل زاست .چه بسا فرهنگ اصيل غرب و همه كشورهاي جهان مي تواند مايه تعالي و رشد معنوي همگان باشد. چنانكه فرهنگ اصيل شرق نيز براي غربيان پيوسته سرچشمه الهام و معرفت بوده است. او مي گويد فرهنگ نور الهي است ، از هر كجا  بتابد آنجا مشرق است و آن نور در سه جلوه ظاهرمي شود كه عبارتند از زيبايي ، دانايي و نيكويي . جامعه با فرهنگ جامعه اي است كه در آن به زيبايي و دانايي و نيكويي بيش از هر چيز بها داده مي شود و ثروت و قدرت و دولت و مقام و منصب همه در خدمت اين سه ارزش قرار مي گيرند .

پيام دكتر قمشه اي در همه سخنرانيهايش بر  محور علم و هنر و اخلاق مي گردد . تعريف ايشان از اين سه ارزش متعالي چنين است كه شناخت نظام و هارموني عالم ، علم است ، احساس نظام و هارموني و خلق و ارائه تناسبات تازه هنر است و عمل كردن بر طبق هارموني هاي درون و بيرون اخلاق را تشكيل مي دهد . هدف علم رسيدن به حقيقت و هدف هنر كشف و ارائه زيبايي و هدف اخلاق رسيدن به خير و سعادت است و اين هر سه يعني حقيقت ، زيبايي و خير ، سه جلوه از  يك ذات هستند . آنچه خير است زيباست و حقيقت دارد ، آنچه زيباست خير است و حقيقت دارد و آنچه حقيقت دارد خير است و زيباست . شعر معروف زير از جان كيتز (John Keats) انگليسي كه بخش اول آن از افلاطون گرفته شده مبين همين ديدگاه در فرهنگ غرب است :

“Beauty is truth ، truth  beauty،

  That is all ye know on earth،

   and all ye need to know”.

 

 گردآوري : حميد همايوني  

 كانون ايرانيان ويكتوريا

فروردين 1383- ملبورن ( آوريل 2004 )

 
English صفحه اول